Kształtowniki

Gatunki stali nierdzewnej – tabela

Tabela zestawia 37 gatunków stali odpornych na korozję i żaroodpornych w podziale na strukturę: austenityczną, ferrytyczną, austenityczno-ferrytyczną (duplex) i martenzytyczną. Dla każdego gatunku podano numer materiału wg normy europejskiej EN oraz odpowiednik amerykański AISI lub oznaczenie UNS.
Gatunki żaroodporne ujęto w osobnej grupie.

Gatunek stali nierdzewnej to stop żelaza z min. 10,5% chromu i maks. 1,2% węgla, który zgodnie z normą EN 10088 identyfikuje się numerem materiału oraz znakiem stali. Numer w formacie 1.xxxx to numer materiału wg normy EN 10027-2: cyfra 1 oznacza stal, a dwie cyfry po kropce w zakresie 40–49 – grupę stali odpornych na korozję. Kolumna AISI podaje oznaczenie amerykańskie, a dla gatunków spoza systemu AISI – numer UNS. Znak „-” oznacza brak przypisanego odpowiednika AISI. Gatunki z aktywnym odnośnikiem mają osobny artykuł z pełną charakterystyką składu, właściwości i zastosowań.

Formy wyrobu ze stali nierdzewnej w ofercie Nova Trading

• Arkusze ze stali nierdzewnej – blachy nierdzewne i kwasoodporne w formatach od 1000 x 2000 do 2000 x 6000 mm, również cięte na wymiar.
• Arkusze zimnowalcowane – grubość 0,4–8,0 mm, wykończenia 2B, BA, 4NT i blachy ozdobne do zabudów, urządzeń i elementów widocznych.
• Arkusze gorącowalcowane – grubość 2,0–50 mm, wykończenie 1, do zbiorników, konstrukcji i elementów grubościennych, także w gatunku żaroodpornym 1.4828.
• Taśmy i zwoje – zwoje o szerokości 1000–2000 mm i taśmy cięte na wymiar jako materiał wsadowy do tłoczenia i produkcji seryjnej.
• Rury nierdzewne – rury spawane, bezszwowe i tuleje o średnicy 6–508 mm do instalacji procesowych, transportu mediów i konstrukcji.
• Profile nierdzewne – profile zamknięte kwadratowe i prostokątne od 10x10x1,0 do 150x150x5,0 mm do ram, balustrad i konstrukcji.
• Pręty nierdzewne – pręty okrągłe, kwadratowe i sześciokątne w gatunkach austenitycznych i martenzytycznych do obróbki skrawaniem i elementów maszyn.
• Płaskowniki nierdzewne – grubość 3–40 mm, szerokość 10–150 mm do konstrukcji wsporczych, okuć i elementów spawanych.
• Kształtowniki nierdzewne – kątowniki, ceowniki, teowniki i dwuteowniki do konstrukcji nośnych pracujących w środowisku korozyjnym.

Najczęstsze pytania o stal nierdzewną

Czym różni się stal nierdzewna od kwasoodpornej (kwasówki)?

Stal kwasoodporna to podgrupa stali nierdzewnych o strukturze austenitycznej, zawierająca ok. 15–20% chromu i 8–14% niklu, odporna na kwasy organiczne i większość kwasów nieorganicznych. Każda stal kwasoodporna jest stalą nierdzewną, ale gatunki ferrytyczne i martenzytyczne nie spełniają kryterium kwasoodporności. W praktyce branżowej terminy bywają używane zamiennie, a potoczne określenia „kwasówka” i „blacha kwasówka” oznaczają najczęściej blachę kwasoodporną lub inny wyrób z takiej stali. Dodatek ok. 2% molibdenu w gatunkach 1.4401 (316) i 1.4404 (316L) zwiększa odporność na korozję wżerową w środowisku chlorków.

Ile jest gatunków stali nierdzewnej i jak się je oznacza?

Liczba gatunków stali nierdzewnych nie jest stała – norma EN 10088-1 zawiera ich wykaz, który zmienia się wraz z kolejnymi wydaniami normy i rozwojem nowych stopów. Wszystkie gatunki należą do czterech grup strukturalnych: austenitycznej, ferrytycznej, martenzytycznej (wraz ze stalami umacnianymi wydzieleniowo) oraz duplex. Każdy gatunek ma numer materiału wg normy EN 10027-2 (np. 1.4301) i znak stali opisujący skład chemiczny – X5CrNi18-10 oznacza stal wysokostopową z ok. 0,05% węgla, 18% chromu i 10% niklu. W obrocie międzynarodowym stosuje się także odpowiedniki amerykańskie AISI (np. 304) lub numery UNS (np. S31803).

Czym różnią się stale austenityczne, ferrytyczne, martenzytyczne i duplex?

Typ stali nierdzewnej wyznacza jej struktura krystaliczna, która wynika z proporcji chromu, niklu i węgla. Od struktury zależą odporność na korozję, spawalność, magnetyczność i typowe zastosowania.

• Stal austenityczna to stop żelaza, chromu (16–28%) i niklu (3,5–32%) o zawartości węgla do 0,10%, niemagnetyczny w stanie wyżarzonym, o najlepszej spawalności i podatności na kształtowanie. Gatunki 1.4301 i 1.4404 stosuje się na zbiorniki do mleka, piwa i wina, wyposażenie gastronomii, zlewozmywaki, instalacje wodociągowe i oczyszczalnie ścieków. W sprzęcie AGD gatunek 1.4301 trafia do elementów mających stały kontakt z wodą i detergentami, np. bębnów pralek i wnętrz zmywarek.
• Stal ferrytyczna to stop żelaza i chromu (10,5–30%) z zawartością węgla do 0,08%, bez istotnego dodatku niklu i zawsze magnetyczny. W odróżnieniu od stali austenitycznych wykazuje wysoką odporność na korozję naprężeniową wywołaną chlorkami. Gatunek 1.4016 stosuje się na elementy AGD bez stałego kontaktu z wodą, np. obudowy chłodziarek i kuchenek mikrofalowych, gatunki 1.4512 i 1.4509 na samochodowe układy wydechowe, 1.4521 na zbiorniki gorącej wody i kanały kominowe, a 1.4003 na ramy kontenerów oraz poszycia autobusów i wagonów.
• Stal martenzytyczna to stop żelaza i chromu (11,5–17%) z zawartością węgla 0,08–1,2%, magnetyczny i utwardzalny przez hartowanie i odpuszczanie. Zapewnia wysoką twardość i odporność na ścieranie, ale ma niską spawalność i jest odporna na korozję tylko w łagodnych środowiskach. Stosuje się ją na noże, sztućce, instrumentarium chirurgiczne oraz wały, trzpienie i elementy łożysk.
• Stal duplex (austenityczno-ferrytyczna) zawiera 21–26% chromu, 3,5–8% niklu, do 4,5% molibdenu i dodatek azotu. Gatunek 1.4462 ma umowną granicę plastyczności ok. 620 N/mm², ponad dwukrotnie wyższą niż 1.4301 (ok. 300 N/mm²), oraz wyraźnie lepszą odporność na korozję w roztworach chlorków. Stosuje się go na urządzenia dla przemysłu chemicznego, papierniczego i stoczniowego.

Jak wybrać gatunek stali nierdzewnej do zastosowania?

Gatunek stali nierdzewnej dobiera się według pięciu kryteriów: środowiska pracy, obecności chlorków, temperatury, wymaganej spawalności i planowanej obróbki.

• Środowisko pracy – do atmosfery wewnętrznej i przemysłu spożywczego zwykle wystarcza 1.4301 (304); do mediów agresywnych stosuje się gatunki kwasoodporne z molibdenem.
• Chlorki – woda morska i sól drogowa wymagają co najmniej 1.4404 (316L), a przy wysokich stężeniach – stali duplex 1.4462.
• Kryte baseny – atmosfera krytych pływalni to przypadek szczególny, bo korozja naprężeniowa może tam wystąpić już w temperaturze ok. 30°C. Najbardziej wrażliwe są gatunki austenityczne typu 18/8, w tym 1.4307 i 1.4404, a wysoką odporność zapewniają wysokoniklowe stale austenityczne (np. 1.4539, 1.4547) oraz stale duplex. Gatunek na elementy nośne dobiera się według normy PN-EN 1993-1-4 (Eurokod 3).
• Temperatura – przy pracy w wysokiej temperaturze stosuje się stale żaroodporne wg normy EN 10095, np. 1.4828 lub 1.4845 (310S).
• Spawalność – przy konstrukcjach spawanych wybiera się gatunki niskowęglowe (oznaczenie L, np. 1.4307, 1.4404) lub stabilizowane tytanem (1.4541, 1.4571).
• Obróbka – do intensywnej obróbki skrawaniem przeznaczony jest gatunek 1.4305 (303) z dodatkiem siarki.

Przy nietypowym środowisku lub wymaganiach odbiorowych (np. świadectwo 3.1 wg EN 10204) gatunek najlepiej potwierdzić z działem sprzedaży.
Wyślij zapytanie ofertowe z opisem zastosowania, formą wyrobu i wymiarami – dobierzemy gatunek i przygotujemy wycenę.